องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ถือว่าเป็นหน่วยงานที่มีความใกล้ชิดกับประชาชนเป็นอย่างมาก เป็นหน่วยที่คอยดูแลทุกข์สุขของประชาชนในทุกๆ เรื่อง รวมถึงเรื่อง “คุณภาพชีวิต” โดยเฉพาะพัฒนาการเด็ก ๐-๑๘ ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยแห่งการเปลี่ยนแปลง เรียนรู้ และเติบโต ดังนั้น อปท. หรือคนทำงานในชุมชนเอง จึงต้องมีข้อมูลเด็กๆ ในชุมชนของตัวเองว่าอยู่ในสถานะไหน อย่างไร เพื่อให้การดูแลช่วยเหลืออย่างเหมาะสมและทันสถานการณ์ โดยไม่ทอดทิ้งเด็กแม้สักคนไว้ข้างหลัง

นายลาภิศ ฤกษ์ดี เจ้าหน้าที่มูลนิธิพะเยาเพื่อการพัฒนา จ.พะเยา ได้ตั้งคำถามน่าสนใจว่า แล้วเราในฐานะคนทำงาน หรือคนในชุมชน รู้หรือไม่ว่าเด็กที่ต้องการความช่วยเหลือเหล่านี้ (เด็กเปราะบาง) ได้แก่ ๑) เด็กเร่ร่อน ๒) เด็กกำพร้า ๓) เด็กอยู่ในภาวะยากลำบาก (ยากจน ไม่ได้เรียน เจ็บป่วยเรื้อรัง พ่อแม่ถูกคุมขัง รับภาระเกินวัย ขาดผู้ดูแล) ๔) เด็กพิการ ๕) เด็กถูกทารุณกรรม/ล่วงละเมิด ๖) เด็กไร้สถานะ / ไร้สัญชาติ ๗) เด็กต้องคดี / คุมประพฤติ ๘) เด็กเกิดจากแม่ที่ติดเชื้อเอชไอวี ๙) เด็กวัยรุ่นตั้งครรภ์ / แม่วัยรุ่น ๑๐) เด็กที่ถูกใช้แรงงาน ๑๑) เด็กเกี่ยวข้องกับยาเสพติด และ ๑๒) เด็กมีปัญหาด้านพัฒนาการ อยู่ที่ไหน?
คำถามนี้ถูกคลี่คลายด้วยเครื่องมือที่หลายท้องถิ่นคงคุ้นเคยกันดีนั่นคือ แบบคัดกรองเพื่อสนับสนุนการเลี้ยงดูเด็กตามมาตรฐานขั้นต่ำ (Child maltreatment surveillance tool : CMST) ของมูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ (มสช.) ประกอบด้วยคำถาม 32 ข้อ เพื่อเฝ้าระวัง 5 ด้านสำคัญ คือ สุขภาพกาย สุขภาพจิต ศักยภาพของผู้ดูแลเด็ก สภาพแวดล้อมทางสังคมและครอบครัว และกฎหมาย โดยประเมินตัวเด็กและประเมินผู้ดูแล ข้อมูลที่ได้สามารถจัดกลุ่มการดูแลได้ 3 ระดับ เขียว สีเหลือง แดง เพื่อให้การช่วยเหลืออย่างเหมาะสมตามวัย ทันท่วงที และทั่วถึง

อย่างไรก็ตาม แบบคัดกรองนี้เป็นเพียงตัวช่วยให้คนทำงานมีข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับลูกหลาน กระตุ้นให้มีการตั้งวงคุย ค้นหาข้อเท็จจริง นำเสนอผู้บริหาร หาแนวทางแก้ไข หากเป็นปัญหาซับซ้อนก็จะได้จัดประชุม Case conference (การช่วยเหลือรายกรณี) โดยใช้กลไกในพื้นที่ คือ คณะทำงานด้านเด็กในชุมชนและผู้ที่เกี่ยวข้องกับเคสมาร่วมกันแก้ปัญหาด้วยกัน เพื่อช่วยให้ลูกหลานมีคุณภาพชีวิตที่ดี นายลาภิศ กล่าว

ด้านคุณครูพรรณทิพย์ วงศ์ช่างเงิน ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนบ้านแม่กา จังหวัดพะเยา ผู้มีประสบการณ์ใช้เครื่องมือนี้ สะท้อนว่า “แบบคัดกรองนี้ช่วยให้เราเข้าถึงครอบครัวของนักเรียนมากขึ้น ช่วยเหลือเด็กได้เป็นรายคน ไม่ใช่แค่โรงเรียน แต่มีชุมชน จังหวัดร่วมกันช่วย ทำให้เด็กได้รับความช่วยเหลืออย่างรวดเร็ว และเป็นจริงมากขึ้น ความสำเร็จของการช่วยเหลือเด็ก จึงไม่อาจเกิดขึ้นได้จากการทำงานเพียงคนเดียว เด็กหลายคนกำลังเผชิญปัญหา แต่ยังไม่มีใครค้นหาเขาเจอ”

หัวข้อ “ท้องถิ่นกับเครื่องมือคัดกรองพัฒนาการเด็ก”
การประชุมแลกเปลี่ยนประสบการณ์และบทเรียนคณะทำงานภายใต้โครงการส่งเสริมสุขภาวะเยาวชน 4+4 อปท.จ.สงขลา “ท้องถิ่นเพื่อน้อง : คนใต้ หยัดได้” 8 พ.ย.61 โรงแรมกรีนเวิร์ดพาเลซ จ.สงขลา

*ดาวน์โหลดแบบคัดกรองได้ที่ https://bit.ly/2qGV6M9

 

ร่วมแสดงความคิดเห็น