การประชุมแลกเปลี่ยนประสบการณ์และบทเรียนคณะทำงานภายใต้โครงการส่งเสริมสุขภาวะเยาวชน 4+4 อปท.จ.สงขลา “ท้องถิ่นเพื่อน้อง : คนใต้ หยัดได้” 8 พ.ย.61 โรงแรมกรีนเวิร์ดพาเลซ จ.สงขลา

การพัฒนาเยาวชนเชิงบวก (Positive Youth Development)

การพัฒนาเยาวชนเชิงบวก คือ การปรับเปลี่ยนทัศนคติของคนทำงานที่มีต่อเด็กและเยาวชน จากที่มองว่าพวกเขา “เป็นปัญหา” เป็น “กำลังเผชิญปัญหา” และมองว่าเขามีศักยภาพ มีความคิดสร้างสรรค์ เป็นหุ้นส่วนชีวิตของผู้ใหญ่ ของสังคมที่ต้องเข้ามามีส่วนร่วมในการรับรู้ ป้องกัน และแก้ปัญหา โดยการให้โอกาสของผู้ใหญ่ จับถูกแทนการจับผิด เสริมแรงแทนการลงโทษหรือซ้ำเติม เสริมทักษะสำคัญ และพร้อมช่วยเหลือเมื่อพวกเขาต้องการ สิ่งเหล่านี้ คือการสร้างต้นทุนชีวิตของเยาวชน หากผู้ใหญ่เปลี่ยนความคิด เด็กก็เปลี่ยน ซึ่งเห็นได้ชัดจากการทำงานของ ว่าที่ร้อยเอกบุญเสริม หัดประสม รองผู้อำนวยการโรงเรียนเทศบาล 5 (วัดหัวป้อมนอก) โดยเริ่มจากการเปลี่ยนผู้ใหญ่ในชีวิตเด็กนั่นคือพ่อแม่และครู ด้วยการอบรมเรื่องการสื่อสารเชิงบวกกับลูกหลาน เพื่อให้พ่อแม่เข้าใจลูก ครูเข้าใจศิษย์ รู้ว่าจะคุยแบบไหน และเด็กได้มีที่พึ่ง อีกทั้งยังสนับสนุนเยาวชนให้ใช้ศักยภาพอย่างเต็มที่ ท่านรองฯ ย้ำชัดว่า ผู้ใหญ่ต้องเชื่อมั่นและศรัทธาว่า “เด็กทุกคนมีคุณค่า พัฒนาได้ ถ้าผู้ใหญ่สนับสนุนและให้โอกาส” “พอได้จัดกิจกรรมเรื่องเพศให้น้องๆ ทำให้รู้สึกว่าตัวเองมีศักยภาพมากกว่าที่คิด เราไม่ใช่แค่ให้ข้อมูล แต่ต้องตั้งคำถามชวนคิดวิเคราะห์ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้วย...

ท้องถิ่นกับภารกิจเพื่อสุขภาวะเด็กและเยาวชน

การทำงานเพื่อส่งเสริมสุขภาวะเด็กและเยาวชน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานในท้องถิ่น แต่ใครจะรู้บ้างว่ามันไม่ง่ายอย่างที่คิด แต่ก็ใช่ว่ายากเกินจะไปถึง เพราะทุกอย่างต้องมีก้าวแรกของการเริ่มต้นเสมอ เช่นเดียวกับ 4 คนนี้ที่ทำงานเพื่อเด็กและเยาวชนอย่างแท้จริง แม้ต่างพื้นที่ แต่หัวใจเดียวกัน “ตอนแรกยังตั้งคำถาม และไม่มั่นใจเหมือนกัน เพราะเราไม่ใช่ตัวจริง เราแค่สังเกตการณ์เท่านั้นเอง” ประโยคแรกเริ่มของคุณสกุลวรรณ ดวงแข ผู้อำนวยการกองสวัสดิการฯ เทศบาลนครสงขลา จังหวัดสงขลา ก่อนจะบอกเล่าที่มาที่ไปว่าตนเองมีโอกาสได้สังเกตการณ์การอบรมหลักสูตรพัฒนาทักษะการสื่อสารเรื่องเพศกับลูก ที่ดำเนินการโดยเชฟรอนร่วมกับมูลนิธิแพธทูเฮลท์ ซึ่งกลุ่มเป้าหมายคือพ่อแม่ รู้สึกถึงความต่างตั้งแต่กระบวนการ จากนั่งฟังเฉยๆ เป็นการมีส่วนร่วมทั้ง ฟัง แลกเปลี่ยน และให้ความคิดเห็น “เป็นวิธีการที่มหัศจรรย์ ที่สามารถช่วยเหลือลูกหลานของเราได้หลายเรื่อง ไม่ว่าจะท้อง โดนรังแก หรือยาเสพติด” หลังจากนั้นก็กลายมาเป็นคนทำงานเพื่อสุขภาวะเด็กและเยาวชนตัวจริง และมองว่าเป็นภารกิจที่ต้องทำอยู่แล้ว เพราะต้องดูแลตั้งแต่เกิดจนตาย ทำเพื่อบ้านเกิด และได้ประยุกต์เข้าไปในโครงการศูนย์พัฒนาครอบครัว ทำแผน นำเสนอผู้บริหาร จนมีงบประมาณทำงานต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม “งบประมาณไม่ใช่ปัญหา ถ้ามีแผนที่ชัดเจน ที่สำคัญ ‘ใจมา...

งานสุขภาวะทางเพศ ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ท้าทายทุกช่วง

การทำงานทั้งเชิงป้องกันและการรักษาสำหรับเรื่องเพศในสังคมไทย เป็นประเด็นท้าทายคนทำงานทุกภาคส่วน เพราะทัศนคติของคนส่วนใหญ่มองเรื่องเพศไปในทางลบ เป็นเรื่องปกปิด ไม่พูดคุยกัน การจะทำให้เกิด “สุขภาวะทางเพศ” ของเยาวชนจึงต้องเผชิญความท้าทายหลายอย่าง ตั้งแต่ต้นน้ำจนปลายน้ำ การทำงานต้นน้ำของอาจารย์สมพิศ คงเวช รร.วัดนิคมประสาทฯ มิตรภาพที่ 49 อ.เทพา จ.สงขลา คือการสอนเพศวิถีศึกษาให้กับนักเรียน เพราะคิดเสมอว่า “การสอนเพศศึกษาก็เหมือนการชี้โพรงให้กระรอก แต่... ระหว่างกระรอกที่เข้าโพรงไปเลย กับกระรอกที่มีความรู้ สามารถเลือกทางเลือกของตัวเองได้ แบบไหนมันจะดีกว่ากัน?” อาจารย์สมพิศ กล่าว แม้ว่าจะต้องเจอทั้งแรงต้าน ทั้งความท้าทาย จากเพื่อนร่วมงาน ผู้อำนวยการ หรือระบบการเรียนการสอนก็ตาม แต่ผลลัพธ์ที่ได้ คือ “เด็กเลือกเดินเข้ามาหาเรา มาปรึกษาเรา ในเรื่องต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเพศ หรือไม่ใช่ ซึ่งยอมรับว่าไม่ง่าย ต้องใช้เวลา กว่าเด็กจะกล้ามาเปิดใจกับเรา” ในฐานะครู อ.สมพิศมองว่าไม่ต้องรอหลักสูตรหรือคำสั่ง เราสามารถปรับเนื้อหาให้เหมาะกับเด็กในแต่ละช่วงวัยได้เองเลย ด้านการทำงานปลายน้ำในฐานะพยาบาลของมยุรี เกียรติธนภูษิต...

Empowering Model เครื่องมือทำงานครอบครัวมีความสุข

นายชูไชย นิจไตรรัตน์ ผู้จัดการโครงการส่งเสริมสุขภาวะเยาวชน 4+4 อปท.ในจังหวัดสงขลา และนางสาวสุทิศา ศรีบุตรวงษ์ ผู้ประสานงานโครงการฯ เปิดห้องเรียนเสริมพลังครอบครัว สาธิตกิจกรรม Empowering Model ซึ่งมีต้นแบบมาจากบ้านกาญจนาภิเษก สำหรับวิทยากรอบรมพ่อแม่ผู้ปกครอง เพื่อเป็นเครื่องมือต่อยอดจากห้องเรียนพ่อแม่ เพื่อชวนให้คนในครอบครัวทั้งพ่อแม่/ผู้ปกครอง และลูกหลานเปิดใจคุยกัน กระบวนการกิจกรรมเริ่มจากให้ช่วยกันวิเคราะห์คุณลักษณะของลูกหลานที่ผู้ใหญ่อยากเห็นเมื่ออายุ ๑๘ ปีว่าเป็นอย่างไร แน่นอนว่าผู้ใหญ่ต้องการให้ลูกหลานประสบความสำเร็จ มีความสุข มีงานทำ ดูแลตัวเองได้ มีความเป็นเด็ก กล้าแสดงออก เป็นคนดี ส่วนมุมเด็กที่เข้าร่วมกิจกรรมในห้องด้วยกลับสะท้อนว่าสิ่งเหล่านี้ทำให้พวกเขาอึดอัด เพราะชีวิตจริงพ่อกินเหล้า แม่ดุด่า ครูชอบบ่น เลยไม่อยากไปโรงเรียน และแต่ในครอบครัวจริงๆ เด็กๆ ไม่สามารถสื่อสารกับผู้ใหญ่ได้ ทำให้เกิดเครียดและส่งผลตามมา จากนั้นผู้ดำเนินกิจกรรมชวนวิเคราะห์ลักษณะวัยรุ่นผ่านตัวละครเบิร์ดกับก้อง ที่มีบุคลิกแตกต่างกันอย่างสุดขั้ว แต่ในความจริงแล้ว เด็กทั้งสองคน อาจเป็นคนๆ เดียวกันที่อาจแสดงออกไม่เหมือนกันในแต่ละวัน แต่ละสถานการณ์ เพราะอยู่บนความคาดหวังของผู้ใหญ่ ต่อหน้าก็เป็นคนดีที่ผู้ใหญ่ต้องการ...

ท้องถิ่นทำงานเชิงรุกเพื่อส่งเสริมพัฒนาการเด็ก

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ถือว่าเป็นหน่วยงานที่มีความใกล้ชิดกับประชาชนเป็นอย่างมาก เป็นหน่วยที่คอยดูแลทุกข์สุขของประชาชนในทุกๆ เรื่อง รวมถึงเรื่อง “คุณภาพชีวิต” โดยเฉพาะพัฒนาการเด็ก ๐-๑๘ ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยแห่งการเปลี่ยนแปลง เรียนรู้ และเติบโต ดังนั้น อปท. หรือคนทำงานในชุมชนเอง จึงต้องมีข้อมูลเด็กๆ ในชุมชนของตัวเองว่าอยู่ในสถานะไหน อย่างไร เพื่อให้การดูแลช่วยเหลืออย่างเหมาะสมและทันสถานการณ์ โดยไม่ทอดทิ้งเด็กแม้สักคนไว้ข้างหลัง นายลาภิศ ฤกษ์ดี เจ้าหน้าที่มูลนิธิพะเยาเพื่อการพัฒนา จ.พะเยา ได้ตั้งคำถามน่าสนใจว่า แล้วเราในฐานะคนทำงาน หรือคนในชุมชน รู้หรือไม่ว่าเด็กที่ต้องการความช่วยเหลือเหล่านี้ (เด็กเปราะบาง) ได้แก่ ๑) เด็กเร่ร่อน ๒) เด็กกำพร้า ๓) เด็กอยู่ในภาวะยากลำบาก (ยากจน ไม่ได้เรียน เจ็บป่วยเรื้อรัง พ่อแม่ถูกคุมขัง รับภาระเกินวัย ขาดผู้ดูแล) ๔) เด็กพิการ...

Case Conference เครื่องมือช่วยแก้ปัญหาวัยรุ่นแบบ 3 มิติ

วัยรุ่นเป็นวัยที่มีการเปลี่ยนแปลงหลายอย่างทั้งตัวเอง สภาพแวดล้อม สภาพสังคม หลายเหตุการณ์เกิดครั้งแรกในวัยนี้ รวมทั้งเรื่องเพศ ซึ่งเป็นเรื่องธรรมชาติ เกี่ยวข้องกับทุกวัยตั้งแต่เกิดจนตาย แต่สังคมกลับไม่ได้เตรียมพร้อมให้วัยรุ่นเข้าใจอย่างถูกต้อง จนกลายเป็นปัญหาต่างๆ ตามมา เช่น ท้องไม่พร้อม ติดโรค ออกเรียนกลางคัน ติดยาเสพติด ฯลฯ ที่ผู้ใหญ่ต้องให้การช่วยเหลือ ซึ่ง case conference หรือ การช่วยเหลือรายกรณี ถือว่าเป็นเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยให้คนทำงานมองปัญหาวัยรุ่นแบบองค์รวม หลากมิติ ทั้งกาย ใจ และสังคม เพราะวัยรุ่นไม่ได้มีปัญหาเพียงปัญหาเดียว และทุกปัญหามีความเชื่อมโยงกัน เช่น ครอบครัว เศรษฐกิจ การเรียน สุขภาพ กฎหมาย เป็นต้น จึงมีความจำเป็นที่จะต้องประสานทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง (สหวิชาชีพ) เพื่อให้การช่วยเหลือทั้งครอบครัว ไม่ใช่เพียงเคสเท่านั้น เพราะถ้าครอบครัวเปลี่ยนแปลง ปัญหาของเคสจะคลี่คลายไปด้วย คุณจรีรัตน์ กังพานิช พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ...